Zwangerschapscholestase

Zwangerschaps-
cholestase

In de zwangerschap kunnen er verschillende vormen van jeuk ontstaan met verschillende oorzaken.

Er kan jeuk optreden op de buik, de handpalmen  en voetzolen en het gehele lichaam. Jeukende huidziekten die in de  zwangerschap ontstaan worden ook wel zwangerschapsdermatosen genoemd,   daarbij kan er een combinatie van jeuk en huiduitslag ontstaan.

Er kan ook sprake zijn van jeuk in combinatie met galstuwing, dan is er sprake van zwangerschapscholestase.

Zwangerschapscholestase is een aandoening die  vooral in het laatste trimester van de zwangerschap optreedt en wordt  gekenmerkt door jeuk  over het hele lichaam (meestal ook handpalmen en voetzolen). Wordt ’s nachts vaak erger en kan als ondraaglijk worden ervaren. Overigens is er meestal geen uitslag, maar er kunnen wel krabeffecten optreden. 

Bij zwangerschapscholestase is er een verhoogd risico op complicaties in de laatste weken van de zwangerschap. Meldt jeuk daarom altijd aan uw verloskundige of gynaecoloog.

Oorzaken van zwangerschaps-
cholestase

Wat gebeurt er in het lichaam van de zwangere met zwangerschapscholestase?
Gal is erg belangrijk voor de vertering van vetten. Gal wordt door de lever gemaakt en in een verdikte versie in de galblaas bewaard. Vanuit de lever wordt gal, via de galgangen en galblaas, naar de darmen vervoerd.

Als het gal is uitgewerkt, wordt dit met de ontlasting mee uit het lichaam vervoerd. De galzouten worden in het laatste stuk van de dunne darm weer opgenomen en terug naar de lever gebracht.

Door een vernauwing of blokkade in deze galgangen vermindert de galstroom naar de darmen. Een verminderde  galstroom resulteert in ophoping van galzouten (afvalstoffen) in de  lever en de opbouw van galzoutkristallen in het bloed van de moeder.

Jeuk in de zwangerschap door ophoping van galzouten wordt zwangerschapscholestase genoemd. De precieze oorzaak van het ontstaan van cholestase in de zwangerschap is niet duidelijk.

Zwangerschapscholestase komt alleen in de zwangerschap voor, kan wat vaker bij tweelingen voorkomen en verdwijnt zeer snel na de bevalling. 

De oorzaak van zwangerschapscholestase wijst het meest op een hormonale verandering die tijdens de zwangerschap  optreed. Ook komt het in sommige landen vaker, daarom wordt er ook een genetische rol aan toegekend.

Symptomen van zwangerschaps-
cholestase

Zwangerschapscholestase ontstaat in het derde  trimester (laatste 3 maanden van de zwangerschap). De belangrijkste  symptomen zijn hierbij:

Jeuk
De belangrijkste klacht is jeuk, vooral aan de  armen en benen en het jeuken van de handpalmen en de voetzolen. De jeuk  lokt krabben uit, hierdoor ontstaan krabeffecten (wondjes, krassen, kapotgekrabte bultjes). De jeuk is hevig, vooral 's nachts, en blijft gedurende de hele zwangerschap aanwezig. Na de bevalling is het na 1-2  dagen over.  Er is meestal geen sprake van zichtbare uitslag van de huid. Door het krabben wordt de huid natuurlijk wel roder, maar er ontstaan geen bultjes of blaasjes.

Bloedonderzoek
Uit bloedonderzoek blijkt dat de galzouten in het bloed sterk verhoogd zijn. Bij zwangerschapscholestase is dit vaak het enige symptoom in het bloed.

De zwangere kan een oncomfortabel gevoel in de rechter bovenbuik hebben. Daarnaast kan de zwangere ook ontkleurde ontlasting hebben of ontlasting wat ongewoon veel vet bevat. 

Bij een slecht werkende lever kunnen ook andere klachten ontstaan, zoals geelzucht, donkere urine, een tekort aan  vitamine K bij moeder en baby en een gestoorde bloedstolling. 

Risico's en behandeling van
zwangerschapscholestase

Wat zijn de risico’s?
Als de zwangere vrouw verhoogde galzurenzouten in het bloed heeft is er een verhoogde uitscheiding van deze zouten via de placenta naar de baby. De placenta moet hierdoor erg hard werken om deze stoffen van moeder naar de baby af te breken. Hierdoor komt er een hoge concentratie zouten in het vruchtwater, navelstrengbloed en meconium terecht. Door onrijpheid van de lever van de baby is deze  afhankelijk van de placenta voor de uitscheiding van deze zouten. Dit  kan nadelen hebben voor de gezondheid van de baby. 

Er is een verhoogde kans op vroeggeboorte, laag geboortegewicht en meconium houdend vruchtwater. 

Er is ook een verhoogde kans dat de zwangere premature weeën krijgt. Premature weeën zijn weeën voor 37 weken zwangerschap.

De behandeling van zwangerschapscholestase
Een arts zal altijd proberen de risico’s voor moeder en de baby te verminderen.
Vanwege de risico’s voor de ongeboren baby zal de bevalling vaak eerder ingeleid worden, meestal rond de 37 weken. Daarnaast wordt geprobeerd om de hoeveelheid galzuren in het bloed omlaag te krijgen door het voorschrijven van geneesmiddelen. 

Een medicament dat vaak wordt voorgeschreven is Ursochol. Ursochol vermindert de hoeveelheid galzuren in het bloed.  De jeuk zal hierdoor ook verminderen. De verstoorde transport van galzuren door de  placenta wordt hersteld. Door het gebruik van Ursochol worden de  risico’s voor de baby verminderd. 

 
Aanvullende tips om de jeuk te verminderen
Mentholgel of -poeder kan aanvullend gebruikt worden ter verkoeling van de huid en vermindering van de jeuk.

Andere tips om de jeuk te verminderen: draag katoenen kleding, zorg dat de nagels kort zijn (voorkomt schade door krabben) en probeer niet te krabben. Neem wisselbaden waarbij je eindigt met koud water, leg ijs-compressen op de jeukende huid. Probeer een havermoutbad (jeukstillend, verkrijgbaar bij reformwinkels). 

Als er zwangerschapscholestase is vastgesteld zullen de controles afhankelijk van de uitslagen van de galzurenzouten wekelijks kunnen zijn. Bij de controles wordt er goed gekeken naar de  conditie van de baby en bij de zwangere wordt gevraagd naar de klachten  en de galzurenzouten worden via bloedonderzoek bepaald. Opname op de  afdeling is noodzakelijk bij ernstige klachten en bij een inleiding van  de bevalling vanaf 37 weken. 

Wanneer er tijdens de zwangerschap de  bloedwaarden dusdanig afwijken zal opname noodzakelijk zijn, zodat er  goede controle is op zwangere en baby. 

Zwangerschapscholestase tijdens
de bevalling

Zowel een inleiding als een bevalling zijn gelijk aan andere bevallingen, alleen wordt de conditie van de baby d.m.v. CTG registratie ( Cardio, Toco, Grafie) extra goed bewaakt.
De inleiding zal plaats vinden vanaf 37 weken.

Na de zwangerschap

Na de zwangerschap verdwijnen de klachten zoals jeuk binnen enkele dagen. Bij de baby zijn na de bevalling geen risico's meer, er kan gewoon borstvoeding worden gegeven. 

Er is een verhoogde kans op  galstenen/ontsteking van de galblaas na het doormaken van zwangerschapscholestase en er is een verhoogde kans op herhaling van zwangerschapscholestase in een volgende zwangerschap. 

Na doorgemaakte zwangerschapscholestase is de kans op cholestase tijdens gebruik van combinatiepil verhoogd. 

Deze informatie is overgenomen vanuit de website DeGynaecoloog met aanpassingen die gelden voor het geboortecentrum van het Wilhelmina Kinderziekenhuis.

Deze website met patiënteninformatie is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Obstretrie en Gynaecologie (NVOG)

 



 

Zwangerschaps-
cholestase

In de zwangerschap kunnen er verschillende vormen van jeuk ontstaan met verschillende oorzaken.

Er kan jeuk optreden op de buik, de handpalmen  en voetzolen en het gehele lichaam. Jeukende huidziekten die in de  zwangerschap ontstaan worden ook wel zwangerschapsdermatosen genoemd,   daarbij kan er een combinatie van jeuk en huiduitslag ontstaan.

Er kan ook sprake zijn van jeuk in combinatie met galstuwing, dan is er sprake van zwangerschapscholestase.

Zwangerschapscholestase is een aandoening die  vooral in het laatste trimester van de zwangerschap optreedt en wordt  gekenmerkt door jeuk  over het hele lichaam (meestal ook handpalmen en voetzolen). Wordt ’s nachts vaak erger en kan als ondraaglijk worden ervaren. Overigens is er meestal geen uitslag, maar er kunnen wel krabeffecten optreden. 

Bij zwangerschapscholestase is er een verhoogd risico op complicaties in de laatste weken van de zwangerschap. Meldt jeuk daarom altijd aan uw verloskundige of gynaecoloog.

Oorzaken van zwangerschaps-
cholestase

Wat gebeurt er in het lichaam van de zwangere met zwangerschapscholestase?
Gal is erg belangrijk voor de vertering van vetten. Gal wordt door de lever gemaakt en in een verdikte versie in de galblaas bewaard. Vanuit de lever wordt gal, via de galgangen en galblaas, naar de darmen vervoerd.

Als het gal is uitgewerkt, wordt dit met de ontlasting mee uit het lichaam vervoerd. De galzouten worden in het laatste stuk van de dunne darm weer opgenomen en terug naar de lever gebracht.

Door een vernauwing of blokkade in deze galgangen vermindert de galstroom naar de darmen. Een verminderde  galstroom resulteert in ophoping van galzouten (afvalstoffen) in de  lever en de opbouw van galzoutkristallen in het bloed van de moeder.

Jeuk in de zwangerschap door ophoping van galzouten wordt zwangerschapscholestase genoemd. De precieze oorzaak van het ontstaan van cholestase in de zwangerschap is niet duidelijk.

Zwangerschapscholestase komt alleen in de zwangerschap voor, kan wat vaker bij tweelingen voorkomen en verdwijnt zeer snel na de bevalling. 

De oorzaak van zwangerschapscholestase wijst het meest op een hormonale verandering die tijdens de zwangerschap  optreed. Ook komt het in sommige landen vaker, daarom wordt er ook een genetische rol aan toegekend.

Symptomen van zwangerschaps-
cholestase

Zwangerschapscholestase ontstaat in het derde  trimester (laatste 3 maanden van de zwangerschap). De belangrijkste  symptomen zijn hierbij:

Jeuk
De belangrijkste klacht is jeuk, vooral aan de  armen en benen en het jeuken van de handpalmen en de voetzolen. De jeuk  lokt krabben uit, hierdoor ontstaan krabeffecten (wondjes, krassen, kapotgekrabte bultjes). De jeuk is hevig, vooral 's nachts, en blijft gedurende de hele zwangerschap aanwezig. Na de bevalling is het na 1-2  dagen over.  Er is meestal geen sprake van zichtbare uitslag van de huid. Door het krabben wordt de huid natuurlijk wel roder, maar er ontstaan geen bultjes of blaasjes.

Bloedonderzoek
Uit bloedonderzoek blijkt dat de galzouten in het bloed sterk verhoogd zijn. Bij zwangerschapscholestase is dit vaak het enige symptoom in het bloed.

De zwangere kan een oncomfortabel gevoel in de rechter bovenbuik hebben. Daarnaast kan de zwangere ook ontkleurde ontlasting hebben of ontlasting wat ongewoon veel vet bevat. 

Bij een slecht werkende lever kunnen ook andere klachten ontstaan, zoals geelzucht, donkere urine, een tekort aan  vitamine K bij moeder en baby en een gestoorde bloedstolling. 

Risico's en
behandeling van
zwangerschaps-
cholestase

Wat zijn de risico’s?
Als de zwangere vrouw verhoogde galzurenzouten in het bloed heeft is er een verhoogde uitscheiding van deze zouten via de placenta naar de baby. De placenta moet hierdoor erg hard werken om deze stoffen van moeder naar de baby af te breken. Hierdoor komt er een hoge concentratie zouten in het vruchtwater, navelstrengbloed en meconium terecht. Door onrijpheid van de lever van de baby is deze  afhankelijk van de placenta voor de uitscheiding van deze zouten. Dit  kan nadelen hebben voor de gezondheid van de baby. 

Er is een verhoogde kans op vroeggeboorte, laag geboortegewicht en meconium houdend vruchtwater. 

Er is ook een verhoogde kans dat de zwangere premature weeën krijgt. Premature weeën zijn weeën voor 37 weken zwangerschap.

De behandeling van zwangerschapscholestase
Een arts zal altijd proberen de risico’s voor moeder en de baby te verminderen.
Vanwege de risico’s voor de ongeboren baby zal de bevalling vaak eerder ingeleid worden, meestal rond de 37 weken. Daarnaast wordt geprobeerd om de hoeveelheid galzuren in het bloed omlaag te krijgen door het voorschrijven van geneesmiddelen. 

Een medicament dat vaak wordt voorgeschreven is Ursochol. Ursochol vermindert de hoeveelheid galzuren in het bloed.  De jeuk zal hierdoor ook verminderen. De verstoorde transport van galzuren door de  placenta wordt hersteld. Door het gebruik van Ursochol worden de  risico’s voor de baby verminderd. 

 
Aanvullende tips om de jeuk te verminderen
Mentholgel of -poeder kan aanvullend gebruikt worden ter verkoeling van de huid en vermindering van de jeuk.

Andere tips om de jeuk te verminderen: draag katoenen kleding, zorg dat de nagels kort zijn (voorkomt schade door krabben) en probeer niet te krabben. Neem wisselbaden waarbij je eindigt met koud water, leg ijs-compressen op de jeukende huid. Probeer een havermoutbad (jeukstillend, verkrijgbaar bij reformwinkels). 

Als er zwangerschapscholestase is vastgesteld zullen de controles afhankelijk van de uitslagen van de galzurenzouten wekelijks kunnen zijn. Bij de controles wordt er goed gekeken naar de  conditie van de baby en bij de zwangere wordt gevraagd naar de klachten  en de galzurenzouten worden via bloedonderzoek bepaald. Opname op de  afdeling is noodzakelijk bij ernstige klachten en bij een inleiding van  de bevalling vanaf 37 weken. 

Wanneer er tijdens de zwangerschap de  bloedwaarden dusdanig afwijken zal opname noodzakelijk zijn, zodat er  goede controle is op zwangere en baby. 

Zwangerschaps-
cholestase tijdens
de bevalling

Zowel een inleiding als een bevalling zijn gelijk aan andere bevallingen, alleen wordt de conditie van de baby d.m.v. CTG registratie ( Cardio, Toco, Grafie) extra goed bewaakt.
De inleiding zal plaats vinden vanaf 37 weken.

Na de zwangerschap

Na de zwangerschap verdwijnen de klachten zoals jeuk binnen enkele dagen. Bij de baby zijn na de bevalling geen risico's meer, er kan gewoon borstvoeding worden gegeven. 

Er is een verhoogde kans op  galstenen/ontsteking van de galblaas na het doormaken van zwangerschapscholestase en er is een verhoogde kans op herhaling van zwangerschapscholestase in een volgende zwangerschap. 

Na doorgemaakte zwangerschapscholestase is de kans op cholestase tijdens gebruik van combinatiepil verhoogd. 

Deze informatie is overgenomen vanuit de website DeGynaecoloog met aanpassingen die gelden voor het geboortecentrum van het Wilhelmina Kinderziekenhuis.

Deze website met patiënteninformatie is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Obstretrie en Gynaecologie (NVOG)

 



 

Over ons

'De beste zorg voor nu en in de toekomst'



Omdat ieder mens de beste zorg verdient, legt het UMC Utrecht de lat voortdurend hoog. Het resultaat: vernieuwende, toonaangevende behandelingen die beantwoorden aan de zorgbehoeften van nu en de toekomst. De bijzondere kennis die hiervoor nodig is, ontwikkelen we samen met patiënten(organisaties) en diverse partners. In teamverband werken we aan oplossingen voor grote, medische vraagstukken. Per individuele patiënt wordt gekeken welke behandeling bij hem of haar past. Alles wat wij doen, is erop gericht om mensen gezond te maken en te houden. En waar mogelijk ziekte te voorkomen.

Contact

U kunt algemene informatie opvragen over
het UMC Utrecht via:

E-mail info@umcutrecht.nl of via
Telefoonnummer 088 75 555 55
Website www.umcutrecht.nl

of vul het contactformulier hieronder in:
Vul je naam in
Vul een correct e-mailadres in
Vul een opmerking in
Bedankt, je bericht is verzonden.
Er ging iets mis met het verzenden van het formulier. Probeer het opnieuw.

Zoeken

Zoek via een zoekterm naar een pagina binnen deze publicatie.
Vul minimaal 3 karakters in.

UMC Utrecht

Bekijk hier alle publicaties die over en door het UMC Utrecht gemaakt zijn.
Volledig scherm

UMC Utrecht

Bekijk hier alle publicaties die over en door het UMC Utrecht gemaakt zijn.